Καρκίνος του μαστού στις νέες γυναίκες: Επιβίωση και ποιότητα ζωής

29 Οκτ Καρκίνος του μαστού στις νέες γυναίκες: Επιβίωση και ποιότητα ζωής

Ο καρκίνος του μαστού είναι πιο σπάνιος στις νέες γυναίκες, μόλις το 7% των περιπτώσεων εκδηλώνονται σε γυναίκες κάτω των 40 ετών, είναι όμως πιο επιθετικός απ΄ ό,τι στις γυναίκες προχωρημένης ηλικίας. Αυτή η ιδιαιτερότητα, καθιστά λεπτή την ισορροπία ανάμεσα στην προτεραιότητα για  επιβίωση και στην ανάγκη να διασφαλιστεί η γονιμότητα μιας νέας γυναίκας και η ποιότητα ζωής που θα έχει μπροστά της.

Το καλό νέο είναι πώς οι γενικές προοπτικές για όσους νοσούν από καρκίνο του μαστού έχουν βελτιωθεί σημαντικά τις τελευταίες δεκαετίες. Το πενταετές ποσοστό επιβίωσης όταν ο καρκίνος διαγνωστεί στα αρχικά του στάδια αγγίζει το 100%. Ακόμα κι όταν ο καρκίνος διαγνωσθεί στο τρίτο στάδιο, το ποσοστό αυτό έχει αυξηθεί στο 72%. Κλινικές δοκιμές για νέες θεραπείες υπόσχονται μία μέρα να βελτιώσουν ακόμα περισσότερο τις πιθανότητες επιβίωσης.

Η βελτίωση αυτή στις προοπτικές επιβίωσης των νέων ασθενών με καρκίνο του μαστού, επιτυγχάνεται την ώρα που η ιατρική κοινότητα δίνει ολοένα και μεγαλύτερη έμφαση στην ανάγκη για διασφάλιση ποιότητας ζωής.

Οι νέες ασθενείς με καρκίνο του μαστού αντιμετωπίζουν ποικίλα ζητήματα στη σταδιοδρομία τους, τις σχέσεις και τη σεξουαλική τους λειτουργία, καθώς επίσης και στην ικανότητά τους να κάνουν παιδιά.

Το ζήτημα της γονιμότητας  απασχολεί ιδιαιτέρως τις νέες ασθενείς, καθώς η υποβολή σε χημειοθεραπεία και ακτινοβολία μπορεί να βλάψει κύτταρα στις ωοθήκες τους που παράγουν υγιή ωάρια. Οι θεραπείες ορμονών, όπως η ταμοξιφαίνη, έχουν επιπτώσεις στην περίοδο της γυναίκας και μπορεί ακόμα και να τη σταματήσει. Η ζημιά στη γονιμότητα μπορεί να είναι προσωρινή αλλά μπορεί να είναι και μόνιμη.

Επίσης, μερικές θεραπείες για τον καρκίνο του μαστού καταστέλλουν την ερωτική επιθυμία, καθώς η γυναίκα μπορεί να αισθάνεται πολύ αγχωμένη ή κουρασμένη για να έχει σεξουαλική επαφή.

Μια πρόσφατη έρευνα του ιδιωτικού φορέα, Dana-Farber Cancer Institute, στις ΗΠΑ, μεταξύ 1.300 νέων ασθενών, είναι ιδιαίτερα διαφωτιστική.

Ενδεικτικά, η έρευνα αποκάλυψε ότι:

• Ένα αυξανόμενο ποσοστό νέων γυναικών με καρκίνο σε ένα στήθος επιλέγει να αφαιρέσει το μη προσβεβλημένο στήθος. Ωστόσο, αυτή η απομάκρυνση του άλλου μαστού δεν έδειξε να βελτιώνει την επιβίωση.
• Το 38% των γυναικών δήλωσαν ότι, πριν από τη διάγνωσή τους, είχαν ενδιαφερθεί να κάνουν παιδιά. Κατά τη στιγμή της διάγνωσης, το 26% έδειξε ένα τέτοιο ενδιαφέρον.
• Το 11% είχε λάβει μέτρα για τη διατήρηση της γονιμότητάς τους με την κατάψυξη εμβρύων, ωαρίων ή και με άλλες τεχνικές.
• Από τις συμμετέχουσες που προσπάθησαν να μείνουν έγκυοι μετά από θεραπεία, η μεγάλη πλειοψηφία πέτυχε.

Όλα τα παραπάνω είναι λογικό να απασχολούν μια νέα σε ηλικία ασθενή σε συνδυασμό με το βαρύ φορτίο της διάγνωσής της. Σε αυτό ακριβώς το σημείο, ο/η χειρουργός μαστού/ ογκολόγος της μπορεί να έχει αποφασιστική συμβολή, βοηθώντας την να σηκώσει αυτό το φορτίο και σε συνεργασία μαζί της να καταστρώσουν ένα θεραπευτικό πλάνο που θα εστιάζει όχι μόνο στην επιβίωση αλλά και στη διασφάλιση μιας φυσιολογικής ζωής και μετά τον καρκίνο του μαστού.

Επιβίωση ανά στάδιο: τι δείχνουν τα δεδομένα

Η ερώτηση για τα ποσοστά επιβίωσης είναι από τις πρώτες που γίνονται μετά τη διάγνωση. Οι αριθμοί που ακολουθούν προέρχονται από τη βάση SEER του Εθνικού Ινστιτούτου Καρκίνου των ΗΠΑ και αφορούν τη σχετική πενταετή επιβίωση, δηλαδή πόσο πιθανό είναι μια γυναίκα με τη συγκεκριμένη έκταση νόσου να ζει πέντε χρόνια μετά τη διάγνωση, σε σύγκριση με τον γενικό πληθυσμό.

• Εντοπισμένη νόσος, περιορισμένη στον μαστό: πάνω από 99%.
• Περιοχική νόσος, με επέκταση σε γειτονικούς λεμφαδένες ή ιστούς: περίπου 87%.
• Απομακρυσμένη νόσος, με μεταστάσεις σε άλλα όργανα: περίπου 32%.
• Όλα τα στάδια μαζί: περίπου 92%.

Περίπου δύο στις τρεις διαγνώσεις γίνονται όσο η νόσος είναι ακόμη εντοπισμένη. Αυτό εξηγεί γιατί ο προληπτικός έλεγχος έχει τόσο μεγάλη σημασία.

Γιατί κυκλοφορούν διαφορετικοί αριθμοί

Η SEER δεν κατατάσσει τη νόσο στα στάδια I έως IV που χρησιμοποιεί ο κλινικός ιατρός, αλλά σε τρεις ομάδες: εντοπισμένη, περιοχική και απομακρυσμένη. Γι’ αυτό και τα ποσοστά που συναντά κανείς για το «στάδιο 3» διαφέρουν ανάλογα με το ποιο σύστημα χρησιμοποιεί η κάθε πηγή.

Υπάρχουν και τρεις ακόμη λόγοι που κανένα ποσοστό δεν πρέπει να διαβάζεται ως πρόβλεψη:

• Αφορούν την έκταση της νόσου τη στιγμή της διάγνωσης και όχι την πορεία της μετά τη θεραπεία.
• Στηρίζονται σε γυναίκες που διαγνώστηκαν πριν από αρκετά χρόνια. Οι θεραπείες που λαμβάνει κάποια σήμερα είναι νεότερες από εκείνες που παρήγαγαν αυτά τα νούμερα.
• Είναι μέσοι όροι πληθυσμού. Δεν περιγράφουν καμία συγκεκριμένη ασθενή.

Τι καθορίζει πραγματικά την πρόγνωση

Πέρα από το στάδιο, βαρύνουν ο βαθμός κακοήθειας, οι ορμονικοί υποδοχείς, η κατάσταση του HER2, ο βιολογικός τύπος του όγκου, η ηλικία και η γενική κατάσταση υγείας, και κυρίως η ανταπόκριση στη θεραπεία. Δύο γυναίκες με το ίδιο στάδιο μπορεί να έχουν εντελώς διαφορετική πορεία, ανάλογα με τη βιολογία της νόσου τους και τις συμπληρωματικές θεραπείες που θα λάβουν.

Η μόνη εκτίμηση που έχει πραγματική αξία είναι εκείνη που δίνει ο θεράπων ιατρός, έχοντας μπροστά του το πλήρες ιστολογικό και το ατομικό ιστορικό.

Συχνές ερωτήσεις

Ποιο είναι το ποσοστό επιβίωσης στο στάδιο 1;

Το στάδιο I αντιστοιχεί σχεδόν πάντα σε εντοπισμένη νόσο, για την οποία η σχετική πενταετής επιβίωση ξεπερνά το 99%.

Ποιο είναι το ποσοστό επιβίωσης στο στάδιο 2;

Το στάδιο II μπορεί να είναι είτε εντοπισμένο είτε περιοχικό, ανάλογα με το αν έχουν διηθηθεί λεμφαδένες. Τα ποσοστά κινούνται αντίστοιχα ανάμεσα στο 87% και σε πάνω από 99%.

Ποιο είναι το ποσοστό επιβίωσης στο στάδιο 3;

Το στάδιο III κατατάσσεται κατά κανόνα στην περιοχική νόσο, με σχετική πενταετή επιβίωση γύρω στο 87% κατά τα δεδομένα SEER. Πηγές που χρησιμοποιούν τη σταδιοποίηση AJCC αναφέρουν χαμηλότερα ποσοστά για το ίδιο στάδιο, γιατί ορίζουν διαφορετικά τις ομάδες.

Είναι πιο επιθετικός ο καρκίνος του μαστού στις νέες γυναίκες;

Στις γυναίκες κάτω των 40 ετών η νόσος εμφανίζεται σπανιότερα αλλά συχνότερα με πιο επιθετικά βιολογικά χαρακτηριστικά, κάτι που επηρεάζει τον θεραπευτικό σχεδιασμό.

Πόσο ζουν οι γυναίκες με καρκίνο του μαστού;

Δεν υπάρχει ενιαία απάντηση. Για το σύνολο των σταδίων, η σχετική πενταετής επιβίωση είναι περίπου 92%, και για τη νόσο που εντοπίζεται έγκαιρα ξεπερνά το 99%. Η ατομική πρόγνωση εξαρτάται από πολύ περισσότερους παράγοντες από το στάδιο και μόνο.

Πηγές

• American Cancer Society, Survival Rates for Breast Cancer. https://www.cancer.org/cancer/types/breast-cancer/understanding-a-breast-cancer-diagnosis/breast-cancer-survival-rates.html
• National Cancer Institute, SEER Cancer Stat Facts: Female Breast Cancer. https://seer.cancer.gov/statfacts/html/breast.html