Τι σημαίνει το στάδιο
Το στάδιο περιγράφει την έκταση της νόσου: πόσο μεγάλος είναι ο όγκος, αν έχουν προσβληθεί λεμφαδένες και αν υπάρχουν απομακρυσμένες μεταστάσεις. Είναι ο βασικός παράγοντας που καθορίζει τον σχεδιασμό της θεραπείας και δίνει την καλύτερη διαθέσιμη εκτίμηση για την πορεία της νόσου.
Το στάδιο δεν είναι το ίδιο με τον βαθμό κακοήθειας. Το στάδιο αφορά την έκταση, ο βαθμός αφορά το πόσο επιθετικά μοιάζουν τα κύτταρα στο μικροσκόπιο. Μια γυναίκα μπορεί να έχει πρώιμο στάδιο με υψηλό βαθμό, ή το αντίστροφο.
Τα στάδια του καρκίνου του μαστού είναι τέσσερα.
Στάδια
- Στάδιο 0: Προκαρκινικές αλλοιώσειςΣτο στάδιο αυτό ανήκει το Πορογενές in situ καρκίνωμα του μαστού (DCIS Ductal Carcinoma In Situ) και η νόσος Paget. Οι αλλοιώσεις του μαστού που εντοπίζονται και το κατατάσσουν σε αυτή την κατηγορία δεν έχουν ακόμη γίνει διηθητικές (δεν έχουν δηλαδή ακόμα διασπάσει τη βασική μεμβράνη των κυττάρων).
- Στάδιο 1: Τ1ΝΟΜΟΑφορά σε όλους τους τύπους καρκίνου του μαστού (εκτός από το φλεγμονώδη καρκίνο του μαστού), όπου η διάμετρος του όγκου δεν ξεπερνά τα 2εκ. Οι μασχαλιαίοι λεμφαδένες σε αυτό το στάδιο είναι Ν0, είναι δηλαδή αρνητικοί και δεν εμφανίζονται απομακρυσμένες μεταστάσεις (Μ0) σε άλλα όργανα.
- Στάδιο ΙΙΑ: Τ0Ν1Μ0, Τ1Ν1Μ0, Τ2Ν0Μ0Στο στάδιο αυτό ανήκουν ασθενείς με διάμετρο όγκου έως 2εκ. και διηθημένους 1 έως 3 λεμφαδένες ή ασθενείς με διάμετρο όγκου έως 5εκ. χωρίς διηθημένους λεμφαδένες. Σε κάθε περίπτωση σε αυτό το στάδιο δεν εντοπίζονται απομακρυσμένες μεταστάσεις.
- Στάδιο ΙΙΒ: Τ2Ν1Μ0, Τ3Ν0Μ0Στο στάδιο αυτό κατατάσσονται οι ασθενείς που εμφανίζουν όγκο έως 5εκ. και 1 έως 3 διηθημένους λεμφαδένες ή ασθενείς με όγκο μεγαλύτερο των 5εκ., χωρίς όμως διηθημένους λεμφαδένες. Και σε αυτό το στάδιο, σε κάθε περίπτωση, δεν εντοπίζονται απομακρυσμένες μεταστάσεις.
- Στάδιο ΙΙΙΑ: Τ3ΝΙΜ0, Τ0Ν2Μ0, Τ1Ν2Μ0, Τ2Ν2Μ0Στο στάδιο αυτό ανήκουν οι ασθενείς στους οποίους εντοπίζεται όγκος με διάμετρο έως 5εκ. και 4 έως 9 διηθημένους λεμφαδένες καθώς και οι ασθενείς με όγκους μεγαλύτερους των 5εκ. οι οποίοι όμως εμφανίζουν 1 έως 3 διηθημένους μασχαλιαίους λεμφαδένες. Και στο στάδιο αυτό σε καμία από τις περιπτώσεις που αναφέρονται δεν εντοπίζονται απομακρυσμένες μεταστάσεις.
- Στάδιο ΙΙΙΒ: Τ4, Ν0 έως Ν2, ΜΟΣε αυτό το στάδιο κατατάσσονται οι ασθενείς με όγκο οποιουδήποτε μεγέθους που έχει επεκταθεί στο θωρακικό τοίχωμα ή στο δέρμα, συμπεριλαμβανομένου του φλεγμονώδους καρκίνου του μαστού, με έως 9 διηθημένους μασχαλιαίους λεμφαδένες. Και στο στάδιο αυτό δεν εντοπίζονται απομακρυσμένες μεταστάσεις.
- Στάδιο ΙΙΙC: Κάθε Τ, Ν3, ΜΟΣε αυτό το στάδιο κατατάσσονται οι ασθενείς με όγκο ανεξαρτήτου μεγέθους, στους οποίους ανιχνεύονται 10 ή περισσότεροι διηθημένοι λεμφαδένες στη μασχαλιαία κοιλότητα, ή διήθηση υπερκλείδιων ή έσω μαστικών λεμφαδένων. Και στο στάδιο αυτό δεν εντοπίζονται απομακρυσμένες μεταστάσεις.
- Στάδιο ΙV: Κάθε Τ, Ν, Μ1Στο στάδιο αυτό ανήκουν όλοι οι ασθενείς ανεξάρτητα από μέγεθος όγκου και αριθμό διηθημένων μασχαλιαίων λεμφαδένων, στους οποίους ανιχνεύονται απομακρυσμένες μεταστάσεις σε άλλα όργανα.
Τι σημαίνουν τα γράμματα T, N και M
Η σταδιοποίηση στηρίζεται σε τρεις άξονες. Στο πόρισμα θα δείτε συνδυασμούς όπως T1N0M0.
T, ο όγκος
- Tis: καρκίνωμα in situ, τα κύτταρα δεν έχουν διαπεράσει τη βασική μεμβράνη.
- T1: όγκος έως 2 εκατοστά.
- T2: όγκος μεγαλύτερος από 2 και έως 5 εκατοστά.
- T3: όγκος μεγαλύτερος από 5 εκατοστά.
- T4: όγκος οποιουδήποτε μεγέθους με επέκταση στο θωρακικό τοίχωμα ή στο δέρμα. Εδώ κατατάσσεται και ο φλεγμονώδης καρκίνος του μαστού.
N, οι λεμφαδένες
- N0: χωρίς διήθηση λεμφαδένων.
- N1: 1 έως 3 διηθημένοι μασχαλιαίοι λεμφαδένες.
- N2: 4 έως 9 διηθημένοι μασχαλιαίοι λεμφαδένες.
- N3: 10 ή περισσότεροι, ή διήθηση υπερκλείδιων ή έσω μαστικών λεμφαδένων.
M, οι μεταστάσεις
- M0: χωρίς απομακρυσμένες μεταστάσεις.
- M1: με απομακρυσμένες μεταστάσεις σε άλλα όργανα.
Κλινικό και παθολογοανατομικό στάδιο
Το στάδιο δεν ορίζεται μία φορά. Πριν από τη θεραπεία καθορίζεται το κλινικό στάδιο, με βάση την κλινική εξέταση, την απεικόνιση και τη βιοψία. Στο πόρισμα φέρει το πρόθεμα c.
Μετά το χειρουργείο, η εξέταση του παρασκευάσματος και των λεμφαδένων δίνει το παθολογοανατομικό στάδιο, με πρόθεμα p. Αυτό είναι και το ακριβέστερο. Όταν έχει προηγηθεί χημειοθεραπεία πριν από την επέμβαση, το στάδιο φέρει το πρόθεμα yp, γιατί αποτυπώνει την εικόνα μετά τη θεραπεία και όχι την αρχική.
Γι’ αυτό και το στάδιο που ακούει μια ασθενής στην αρχή μπορεί να διαφοροποιηθεί όταν έρθει το οριστικό ιστολογικό.
Βαθμός κακοήθειας
Ο βαθμός, ή grade, προκύπτει από το πόσο διαφέρουν τα καρκινικά κύτταρα από τα φυσιολογικά:
- Grade 1: καλά διαφοροποιημένος όγκος, τα κύτταρα μοιάζουν αρκετά με τα φυσιολογικά.
- Grade 2: μετρίως διαφοροποιημένος.
- Grade 3: χαμηλής διαφοροποίησης, τα κύτταρα διαφέρουν σημαντικά και ο όγκος τείνει να αναπτύσσεται ταχύτερα.
Ο βαθμός είναι ανεξάρτητος προγνωστικός παράγοντας, δηλαδή έχει σημασία από μόνος του, πέρα από το μέγεθος του όγκου και τον αριθμό των λεμφαδένων.
Πέρα από την έκταση: το προγνωστικό στάδιο
Η 8η έκδοση του συστήματος σταδιοποίησης της AJCC εισήγαγε μια σημαντική αλλαγή. Πλέον, δίπλα στο κλασικό ανατομικό στάδιο υπάρχει και το προγνωστικό στάδιο, το οποίο συνυπολογίζει τη βιολογία του όγκου: τον βαθμό κακοήθειας, τους ορμονικούς υποδοχείς οιστρογόνων και προγεστερόνης, την κατάσταση του HER2 και, σε επιλεγμένες περιπτώσεις, το αποτέλεσμα γονιδιακών πάνελ.
Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι δύο γυναίκες με τον ίδιο ακριβώς όγκο και τους ίδιους λεμφαδένες μπορεί να έχουν διαφορετική πρόγνωση και διαφορετικό θεραπευτικό σχεδιασμό, ανάλογα με τα βιολογικά χαρακτηριστικά της νόσου τους. Ένας τριπλά αρνητικός όγκος, για παράδειγμα, αντιμετωπίζεται ως βαρύτερος από έναν ορμονοεξαρτώμενο του ίδιου ανατομικού σταδίου.
Τι σημαίνει το στάδιο για τη θεραπεία
Το στάδιο καθορίζει αν είναι εφικτή η διατήρηση του μαστού, πώς θα αντιμετωπιστεί η μασχάλη με βιοψία λεμφαδένα φρουρού ή λεμφαδενικό καθαρισμό, αν χρειάζεται χημειοθεραπεία πριν από το χειρουργείο και ποιες θα είναι οι συμπληρωματικές θεραπείες.
Δεν καθορίζει όμως από μόνο του την έκβαση. Σήμερα η θεραπευτική απόφαση λαμβάνεται από ομάδα ιατρών, με βάση το στάδιο μαζί με τη βιολογία του όγκου, την ηλικία και τη γενική κατάσταση της ασθενούς.
Συχνές ερωτήσεις
Τι σημαίνει T1N0M0;
Όγκος έως 2 εκατοστά, χωρίς διηθημένους λεμφαδένες και χωρίς απομακρυσμένες μεταστάσεις. Είναι η τυπική εικόνα πρώιμου καρκίνου του μαστού.
Υπάρχει 5ο στάδιο καρκίνου του μαστού;
Όχι. Η σταδιοποίηση φτάνει έως το στάδιο IV. Το στάδιο 0 αφορά τις προκαρκινικές, in situ αλλοιώσεις, και το IV τη νόσο με απομακρυσμένες μεταστάσεις.
Τι σημαίνει grade 1, grade 2 και grade 3;
Δείχνουν πόσο μοιάζουν τα καρκινικά κύτταρα με τα φυσιολογικά. Το grade 1 είναι καλά διαφοροποιημένο, το grade 3 χαμηλής διαφοροποίησης. Ο βαθμός δεν ταυτίζεται με το στάδιο.
Τι είναι το προκαρκινικό στάδιο;
Είναι το στάδιο 0, όπου τα κύτταρα παραμένουν εντός των πόρων ή των λοβίων και δεν έχουν διηθήσει. Περιγράφεται αναλυτικά στις προκαρκινωματώδεις καταστάσεις.
Πότε οριστικοποιείται το στάδιο;
Με το οριστικό ιστολογικό αποτέλεσμα μετά το χειρουργείο, που αξιολογεί τόσο τον όγκο όσο και τους λεμφαδένες που αφαιρέθηκαν.
Πηγές
- American Society of Clinical Oncology, Incorporating Biology Into Breast Cancer Staging: American Joint Committee on Cancer, Eighth Edition, Revisions and Beyond. https://ascopubs.org/doi/10.1200/EDBK_200981
- American Journal of Roentgenology, Breast Cancer Staging: Updates in the AJCC Cancer Staging Manual, 8th Edition. https://www.ajronline.org/doi/full/10.2214/AJR.20.25223
- American Cancer Society, Understanding Your Mammogram Report. https://www.cancer.org/cancer/types/breast-cancer/screening-tests-and-early-detection/mammograms/understanding-your-mammogram-report.html