Τι δείχνει η καθεμία εξέταση
Η μαστογραφία είναι ακτινογραφία του μαστού με χαμηλή δόση ακτίνων Χ. Το βασικό της πλεονέκτημα είναι ότι αναδεικνύει τις μικροαποτιτανώσεις, μικροσκοπικές εναποθέσεις ασβεστίου που δεν ψηλαφώνται και που μπορεί να είναι η πρώτη ένδειξη μιας ενδοπορικής αλλοίωσης. Καμία άλλη εξέταση δεν τις δείχνει με την ίδια αξιοπιστία.
Ο υπέρηχος χρησιμοποιεί ηχητικά κύματα και δίνει εικόνα σε πραγματικό χρόνο. Ξεχωρίζει αμέσως ένα κυστικό από ένα συμπαγές μόρφωμα, περιγράφει τα όρια και το σχήμα του και ελέγχει τη μασχάλη. Δεν δείχνει όμως αξιόπιστα τις μικροαποτιτανώσεις, και γι’ αυτό δεν αντικαθιστά τη μαστογραφία στον τακτικό έλεγχο.
Πότε γίνεται μαστογραφία
- Στον τακτικό προληπτικό έλεγχο, όταν δεν υπάρχει κανένα σύμπτωμα. Οι διεθνείς συστάσεις τοποθετούν την έναρξη του τακτικού μαστογραφικού ελέγχου στη δεκαετία των σαράντα, με τη συχνότητα να καθορίζεται εξατομικευμένα.
- Όταν υπάρχει νέο εύρημα σε γυναίκα μεγαλύτερης ηλικίας. Τότε η μαστογραφία είναι συνήθως το πρώτο απεικονιστικό βήμα και ονομάζεται διαγνωστική.
- Όταν χρειάζεται σύγκριση με προηγούμενες εξετάσεις, για να φανεί αν κάτι έχει μεταβληθεί με τον χρόνο.
- Νωρίτερα από τη συνήθη ηλικία, όταν υπάρχουν αυξημένοι παράγοντες κινδύνου, όπως επιβαρυμένο οικογενειακό ιστορικό ή γνωστή γενετική μετάλλαξη.
Πότε γίνεται υπέρηχος μαστού
- Σε νεότερες γυναίκες με ψηλαφητό εύρημα. Ο μαστός στις ηλικίες αυτές είναι πυκνός σε αδενικό ιστό και ο υπέρηχος δίνει καθαρότερη πληροφορία.
- Όταν πρέπει να διευκρινιστεί αν ένα μόρφωμα είναι κύστη ή συμπαγής βλάβη. Πολλές καλοήθεις παθήσεις αναγνωρίζονται έτσι χωρίς άλλη εξέταση.
- Ως συμπλήρωμα της μαστογραφίας, όταν υπάρχει εύρημα που χρειάζεται καλύτερη αξιολόγηση.
- Στην εγκυμοσύνη και στον θηλασμό, όπου η απουσία ακτινοβολίας τον καθιστά την εξέταση επιλογής για τη διερεύνηση ενός συμπτώματος.
- Για την καθοδήγηση μιας βιοψίας, όταν η βλάβη είναι ορατή στον υπέρηχο.
Πυκνοί μαστοί: γιατί συχνά χρειάζονται και οι δύο
Στον πυκνό μαστό ο αδενικός ιστός εμφανίζεται λευκός στη μαστογραφία, όπως και μια πιθανή βλάβη. Έτσι η ευαισθησία της εξέτασης μειώνεται και ένα εύρημα μπορεί να μην ξεχωρίσει. Ο συμπληρωματικός υπέρηχος στις περιπτώσεις αυτές αναδεικνύει βλάβες που δεν φάνηκαν στη μαστογραφία.
Η πυκνότητα του μαστού αναφέρεται στο πόρισμα της μαστογραφίας. Δεν είναι πάθηση και δεν αλλάζει με τη διατροφή, αλλά είναι πληροφορία που καθορίζει τον τρόπο παρακολούθησης.
Ποια μέρα του κύκλου γίνεται η μαστογραφία
Στις γυναίκες που έχουν περίοδο, η εξέταση προγραμματίζεται συνήθως την πρώτη εβδομάδα μετά το τέλος της αιμορραγίας, περίπου από την τέταρτη ως τη δωδέκατη ημέρα του κύκλου. Εκείνες τις ημέρες ο μαστός είναι λιγότερο πρησμένος και λιγότερο ευαίσθητος στην πίεση.
Η ημέρα του κύκλου επηρεάζει την άνεση, όχι τη δυνατότητα να γίνει η εξέταση. Όταν υπάρχει σύμπτωμα που χρειάζεται διερεύνηση, η μαστογραφία γίνεται όποτε χρειαστεί. Μετά την εμμηνόπαυση δεν υπάρχει περιορισμός στην ημερομηνία.
Πώς προετοιμάζεστε
- Χωρίς αποσμητικό, πούδρα, ταλκ ή κρέμα στις μασχάλες και στο στήθος την ημέρα της εξέτασης. Τα υπολείμματά τους μπορεί να απεικονιστούν και να μοιάζουν με αποτιτανώσεις.
- Με τις προηγούμενες μαστογραφίες μαζί σας. Η σύγκριση είναι συχνά πιο κατατοπιστική από τη μεμονωμένη εικόνα.
- Με δύο κομμάτια ρούχα αντί για φόρεμα, ώστε να χρειαστεί να γδυθείτε μόνο από τη μέση και πάνω.
Πότε προστίθεται μαγνητική μαστογραφία
Η μαγνητική τομογραφία μαστού δεν είναι εξέταση ρουτίνας. Προστίθεται στον έλεγχο γυναικών με πολύ υψηλό κίνδυνο, όπως όσες φέρουν γνωστή γενετική μετάλλαξη, και σε ειδικές περιπτώσεις όπου η μαστογραφία και ο υπέρηχος δεν απαντούν στο ερώτημα. Η ένδειξη τίθεται από τον ιατρό, στο πλαίσιο της συνολικής στρατηγικής πρόληψης.
Συχνές ερωτήσεις
Ποια μέρα του κύκλου πρέπει να κάνω μαστογραφία;
Συνήθως την πρώτη εβδομάδα μετά το τέλος της περιόδου, περίπου από την τέταρτη ως τη δωδέκατη ημέρα του κύκλου, όταν ο μαστός είναι λιγότερο ευαίσθητος. Μετά την εμμηνόπαυση η εξέταση γίνεται οποιαδήποτε ημέρα.
Ο υπέρηχος μαστών αντικαθιστά τη μαστογραφία;
Όχι. Ο υπέρηχος δεν αναδεικνύει αξιόπιστα τις μικροαποτιτανώσεις, που συχνά είναι η πρωιμότερη ένδειξη. Λειτουργεί συμπληρωματικά ή ως πρώτη εξέταση σε νεότερες γυναίκες και στην εγκυμοσύνη.
Από ποια ηλικία ξεκινά ο μαστογραφικός έλεγχος;
Οι διεθνείς συστάσεις τοποθετούν την έναρξη του τακτικού ελέγχου στη δεκαετία των σαράντα. Όταν υπάρχει επιβαρυμένο οικογενειακό ιστορικό ή γνωστή γενετική μετάλλαξη, ο έλεγχος ξεκινά νωρίτερα, σε χρόνο που καθορίζεται εξατομικευμένα.
Τι δεν πρέπει να βάλω πριν από τη μαστογραφία;
Αποσμητικό, πούδρα, ταλκ, λοσιόν ή άρωμα στις μασχάλες και στο στήθος. Τα υπολείμματά τους απεικονίζονται ως μικρά λευκά στίγματα και μπορεί να δημιουργήσουν σύγχυση με αποτιτανώσεις.
Πονάει η μαστογραφία;
Η συμπίεση του μαστού είναι απαραίτητη για να είναι ευκρινής η εικόνα και διαρκεί λίγα δευτερόλεπτα ανά λήψη. Οι περισσότερες γυναίκες την περιγράφουν ως ενοχλητική και όχι ως επώδυνη. Ο προγραμματισμός στις πρώτες ημέρες μετά την περίοδο τη μειώνει αισθητά.
Χρειάζεται υπέρηχος αν η μαστογραφία είναι φυσιολογική;
Εξαρτάται. Σε πυκνό μαστό ή όταν υπάρχει ψηλαφητό εύρημα που δεν εξηγείται από τη μαστογραφία, ο υπέρηχος προσθέτει πληροφορία. Σε φυσιολογική μαστογραφία χωρίς συμπτώματα και χωρίς πυκνότητα, δεν είναι πάντα απαραίτητος.
Πηγές
- American Cancer Society, Mammograms. https://www.cancer.org/cancer/types/breast-cancer/screening-tests-and-early-detection/mammograms.html
- American Cancer Society, Breast Ultrasound. https://www.cancer.org/cancer/types/breast-cancer/screening-tests-and-early-detection/breast-ultrasound.html
- RadiologyInfo.org (RSNA/ACR), Breast Ultrasound. https://www.radiologyinfo.org/en/info/breastus
- National Cancer Institute, Breast Cancer Screening (PDQ) – Patient Version. https://www.cancer.gov/types/breast/patient/breast-screening-pdq