Τι είναι η ογκεκτομή μαστού
Η ογκεκτομή μαστού είναι η χειρουργική επέμβαση με την οποία αφαιρείται μόνο ο όγκος μαζί με μια ζώνη υγιούς ιστού γύρω του, ενώ ο υπόλοιπος μαστός διατηρείται. Για τον πρώιμο καρκίνο του μαστού, η επέμβαση διατήρησης σε συνδυασμό με ακτινοθεραπεία δίνει την ίδια επιβίωση με τη μαστεκτομή.
Όταν τίθεται η διάγνωση, οι επιλογές για τον μαστό είναι ουσιαστικά δύο: η διατήρηση του μαστού με αφαίρεση μόνο του όγκου, δηλαδή η ογκεκτομή, και η μαστεκτομή, δηλαδή η αφαίρεση ολόκληρου του μαζικού αδένα. Οι επεμβάσεις διατήρησης κερδίζουν συνεχώς έδαφος, με αύξηση 13% παγκοσμίως μετά από διάγνωση καρκίνου, καθώς στις περισσότερες περιπτώσεις η γυναίκα μπορεί να διατηρήσει τον μαστό της με ογκεκτομή σε συνδυασμό με ακτινοθεραπεία.
Ογκεκτομή, τεταρτεκτομή, ευρεία εκτομή: τι σημαίνουν οι όροι
Οι ασθενείς συναντούν πολλές διαφορετικές ονομασίες για την ίδια οικογένεια επεμβάσεων. Ογκεκτομή, ευρεία εκτομή, τμηματεκτομή και τεταρτεκτομή περιγράφουν όλες την αφαίρεση του όγκου μαζί με μια ζώνη υγιούς ιστού γύρω του, και διαφέρουν κυρίως ως προς την ποσότητα του ιστού που αφαιρείται.
Στην τεταρτεκτομή αφαιρείται το τεταρτημόριο του μαστού όπου βρίσκεται η βλάβη: ο όγκος μαζί με ένα επαρκές ελεύθερο χειρουργικό όριο ιστού γύρω του, συμπεριλαμβανομένων των λοβίων και των γαλακτοφόρων πόρων της περιοχής.
Πότε μπορεί να γίνει ογκεκτομή
Η επιλογή ανάμεσα στην ογκεκτομή και στη μαστεκτομή δεν είναι επιλογή ανάμεσα σε ασφαλές και λιγότερο ασφαλές, αλλά απόφαση που εξαρτάται από το μέγεθος και τη θέση του όγκου σε σχέση με τον μαστό, από το αν η νόσος είναι πολυεστιακή, από τη δυνατότητα ακτινοθεραπείας και από την ίδια την ασθενή. Οι βασικοί παράγοντες είναι:
- το μέγεθος του μαστού σε σχέση με το μέγεθος του όγκου,
- το μέγεθος του όγκου, που δεν θα πρέπει να ξεπερνά τα 4 εκ.,
- η δυνατότητα να επιτευχθούν ελεύθερα χειρουργικά όρια,
- η εμφάνιση πολλών όγκων ταυτόχρονα στον μαστό (πολυεστιακή νόσος),
- η δυνατότητα ή μη ακτινοθεραπείας,
- η επιθυμία της ασθενούς.
Ορισμένες γυναίκες επιλέγουν τη ριζική μαστεκτομή χωρίς την παραίνεση του χειρουργού, από φόβο υποτροπής. Θα πρέπει όμως να γνωρίζουν ότι η τεταρτεκτομή είναι απολύτως ασφαλής εφόσον συνδυαστεί με ακτινοβολία. Τη συνολική εικόνα των επιλογών θα βρείτε στη σελίδα Χειρουργική Αντιμετώπιση.
Πώς γίνεται η επέμβαση
Η εκτομή του όγκου γίνεται με τομή που φαίνεται όσο το δυνατόν λιγότερο, περιθηλαία, υπομαστική ή στο πλάγιο θωρακικό τοίχωμα, εφόσον αυτό είναι ογκολογικά ασφαλές. Με τις τεχνικές της ογκοπλαστικής χειρουργικής, ο όγκος αφαιρείται έτσι ώστε η τομή και το έλλειμμα στον μαστό να φαίνονται όσο το δυνατόν λιγότερο. Όταν η εκτομή είναι εκτεταμένη, το κενό μπορεί να γεμίσει με λίπος από την ίδια την ασθενή (lipofilling) ή με κρημνό από γειτονικό σημείο του σώματος, όπως ο πλατύς ραχιαίος.
Για πολύ μικρούς και αψηλάφητους όγκους, διαταραχές της αρχιτεκτονικής του μαστού ή συρρέουσες μικροαποτιτανώσεις, μερικές ώρες πριν την επέμβαση γίνεται εντοπισμός της βλάβης με τη βοήθεια υπερήχου ή μαστογραφίας και τοποθετείται ένας συρμάτινος «οδηγός» (hook wire). Με την καθοδήγησή του γίνεται στη συνέχεια η εκτομή στο χειρουργείο. Η τεχνική αυτή συνιστάται στον πρώιμο καρκίνο του μαστού, σε όγκους διαμέτρου έως 1 εκ., όπου ο όγκος είναι τόσο μικρός που δεν ψηλαφάται.
Ελεύθερα χειρουργικά όρια
Κοινό στοιχείο όλων των επεμβάσεων διατήρησης είναι η απαίτηση για ελεύθερα χειρουργικά όρια, δηλαδή να μην υπάρχουν καρκινικά κύτταρα στην περιφέρεια του παρασκευάσματος. Αν η ιστολογική εξέταση δείξει ότι τα όρια δεν είναι ελεύθερα, χρειάζεται συμπληρωματική επέμβαση για τη διεύρυνσή τους.
Λεμφαδένας φρουρός και μασχάλη
Στον ίδιο χειρουργικό χρόνο αντιμετωπίζεται και η μασχάλη, με βιοψία λεμφαδένα φρουρού ή με λεμφαδενικό καθαρισμό. Ο λεμφαδένας φρουρός είναι ο πρώτος σταθμός της λέμφου του μαστού. Αν η βιοψία του φρουρού είναι αρνητική, η πιθανότητα να υπάρχει μετάσταση σε άλλο λεμφαδένα της μασχάλης είναι εξαιρετικά μικρή, λιγότερο από 2 με 3%, και έτσι αποφεύγεται μια πολύ μεγαλύτερη επέμβαση.
Ακτινοθεραπεία μετά την ογκεκτομή
Η ογκεκτομή συνδυάζεται με ακτινοθεραπεία. Για τον πρώιμο καρκίνο του μαστού, η επέμβαση διατήρησης μαζί με ακτινοθεραπεία δίνει την ίδια επιβίωση με τη μαστεκτομή, και η τεταρτεκτομή είναι απολύτως ασφαλής εφόσον συνδυαστεί με ακτινοβολία. Η σύγχρονη ακτινοθεραπεία εστιάζει με ακρίβεια χιλιοστών στο σημείο από όπου αφαιρέθηκε ο όγκος και στη συνέχεια σε όλο τον μαστό, με τη μικρότερη δυνατή επιβάρυνση των γειτονικών υγιών ιστών.
Νοσηλεία και ανάρρωση
Η παραμονή στην κλινική μετά από επέμβαση στον μαστό είναι συνήθως σύντομη, και στις επεμβάσεις διατήρησης του μαστού πολύ μικρή. Ο μετεγχειρητικός πόνος αντιμετωπίζεται με φαρμακευτική αγωγή και δεν χρειάζεται να τον υπομένει κανείς. Όταν έχει γίνει επέμβαση στη μασχάλη, είναι αναμενόμενο μούδιασμα ή αίσθημα καψίματος στην έσω επιφάνεια του βραχίονα και στη μασχάλη, από τον ερεθισμό μικρών νεύρων.
Επιδιώξτε να επιστρέψετε στις καθημερινές σας δραστηριότητες το συντομότερο δυνατό. Χρειάζεται άμεση επικοινωνία με τον ιατρό όταν εμφανιστεί πυρετός, έντονη ερυθρότητα ή θερμότητα γύρω από την τομή, έκκριση από το τραύμα, απότομη αύξηση του οιδήματος ή πόνος που εντείνεται αντί να υποχωρεί. Αναλυτικές οδηγίες υπάρχουν στις σελίδες πριν το χειρουργείο και μετά το χειρουργείο.
Συχνές ερωτήσεις
Τι είναι η ογκεκτομή μαστού;
Είναι η επέμβαση διατήρησης του μαστού, κατά την οποία αφαιρείται μόνο ο όγκος μαζί με μια ζώνη υγιούς ιστού γύρω του, ενώ ο υπόλοιπος μαστός διατηρείται.
Ποια είναι η διαφορά ογκεκτομής και τεταρτεκτομής;
Και οι δύο όροι περιγράφουν την αφαίρεση του όγκου μαζί με υγιή ιστό γύρω του. Διαφέρουν κυρίως στην ποσότητα του ιστού που αφαιρείται: στην τεταρτεκτομή αφαιρείται το τεταρτημόριο του μαστού όπου βρίσκεται η βλάβη.
Ογκεκτομή ή μαστεκτομή;
Η επιλογή εξαρτάται από το μέγεθος και τη θέση του όγκου σε σχέση με τον μαστό, από το αν η νόσος είναι πολυεστιακή, από τη δυνατότητα ακτινοθεραπείας και από την ίδια την ασθενή. Για τον πρώιμο καρκίνο του μαστού, η ογκεκτομή με ακτινοθεραπεία δίνει την ίδια επιβίωση με τη μαστεκτομή.
Χρειάζεται ακτινοθεραπεία μετά την ογκεκτομή;
Ναι. Η επέμβαση διατήρησης του μαστού συνδυάζεται με ακτινοθεραπεία, και με αυτόν τον συνδυασμό η τεταρτεκτομή είναι απολύτως ασφαλής.
Γίνεται βιοψία λεμφαδένα φρουρού στην ογκεκτομή;
Ναι. Στον ίδιο χειρουργικό χρόνο αντιμετωπίζεται και η μασχάλη, με βιοψία λεμφαδένα φρουρού ή με λεμφαδενικό καθαρισμό.
Πόσες ημέρες νοσηλείας χρειάζονται μετά από ογκεκτομή;
Η παραμονή στην κλινική μετά από επέμβαση διατήρησης του μαστού είναι πολύ μικρή, συνήθως 1 με 2 ημέρες.
Πηγές
- National Cancer Institute, Choosing Between a Lumpectomy and Mastectomy. https://www.cancer.gov/types/breast/treatment/surgery/choosing-lumpectomy-mastectomy
- American Society of Breast Surgeons, Breast Cancer Breast Conservation Surgery Margins. https://www.breastsurgeons.org/docs/statements/asbrs-breast-conservation-surgery-margins.pdf