Μαστεκτομή

Μαστεκτομή, χέρια που κρατούν ροζ κορδέλες

Τι είναι η μαστεκτομή

Η μαστεκτομή είναι η χειρουργική επέμβαση με την οποία αφαιρείται ολόκληρος ο μαζικός αδένας. Δεν είναι πάντα απαραίτητη: για τον πρώιμο καρκίνο του μαστού, η επέμβαση διατήρησης σε συνδυασμό με ακτινοθεραπεία δίνει την ίδια επιβίωση. Όταν όμως ενδείκνυται, μπορεί σήμερα να συνδυαστεί με άμεση αποκατάσταση του μαστού στον ίδιο χειρουργικό χρόνο.

Οι ριζικές χειρουργικές τεχνικές χρησιμοποιούνται όλο και πιο σπάνια, γιατί οι χειρουργοί επιδιώκουν τη διατήρηση του μαστού χωρίς έκπτωση στο ογκολογικό αποτέλεσμα. Όπως εξηγεί το άρθρο «Η μαστεκτομή δεν είναι μονόδρομος», στις περισσότερες περιπτώσεις η γυναίκα μπορεί να διατηρήσει τον μαστό της με ογκεκτομή και ακτινοθεραπεία.

Πότε χρειάζεται μαστεκτομή

Η μαστεκτομή επιλέγεται συνήθως όταν το μέγεθος του όγκου είναι πολύ μεγάλο σε σχέση με τον μαστό ή όταν ο καρκίνος εντοπίζεται σε πολλαπλά σημεία μέσα στον μαστό. Στην απόφαση συμμετέχουν επίσης:

  • η δυνατότητα να επιτευχθούν ελεύθερα χειρουργικά όρια με επέμβαση διατήρησης,
  • η δυνατότητα ή μη ακτινοθεραπείας,
  • το εκτεταμένο in situ πορογενές καρκίνωμα (DCIS), όπου συνιστάται μαστεκτομή,
  • η επιθυμία της ασθενούς.

Σε ορισμένες περιπτώσεις in situ λοβιακού καρκινώματος (LCIS), μετά από διεξοδική συζήτηση με την ασθενή, μπορεί να συσταθεί ακόμη και αμφοτερόπλευρη μαστεκτομή με ταυτόχρονη αποκατάσταση. Τη σύγκριση των δύο επιλογών θα βρείτε στη σελίδα Χειρουργική Αντιμετώπιση.

Είδη μαστεκτομής

Ο όρος μαστεκτομή δεν περιγράφει μία μόνο επέμβαση:

  • Απλή ή ολική μαστεκτομή: αφαιρείται ο μαζικός αδένας, χωρίς λεμφαδενικό καθαρισμό.
  • Τροποποιημένη ριζική μαστεκτομή: συνδυάζει την αφαίρεση του αδένα με λεμφαδενικό καθαρισμό της μασχάλης.
  • Μαστεκτομή με διατήρηση δέρματος: αφαιρείται ο αδένας και η θηλή, διατηρείται όμως ο δερματικός φάκελος, ώστε η αποκατάσταση να έχει καλύτερο αποτέλεσμα.
  • Ριζική μαστεκτομή: αφαιρείται το δέρμα, η θηλή με τη θηλαία άλω, ο μαζικός αδένας και η περιτονία του μείζονος θωρακικού μυός.
  • Προφυλακτική μαστεκτομή: γίνεται για τη μείωση του κινδύνου, όχι για θεραπεία υπάρχουσας νόσου, σε γυναίκες με πολύ αυξημένο κληρονομικό κίνδυνο.

Προφυλακτική μαστεκτομή

Η προφυλακτική μαστεκτομή αφορά γυναίκες με πολύ αυξημένο κληρονομικό κίνδυνο. Ορισμένες περιπτώσεις καρκίνου του μαστού αποδίδονται σε κληρονομικούς παράγοντες, όπως η μετάλλαξη των γονιδίων BRCA1 και BRCA2 και το σύνδρομο Li-Fraumeni. Για τους φορείς μεταλλάξεων του BRCA2, ο κίνδυνος ανάπτυξης καρκίνου του μαστού βρίσκεται στο 45% και ο κίνδυνος καρκίνου των ωοθηκών στο 25%. Περισσότερα για τη σχέση των γονιδίων με τον καρκίνο θα βρείτε στη σελίδα Καρκίνος Ωοθηκών και Μαστού.

Οι λεμφαδένες της μασχάλης

Στον ίδιο χειρουργικό χρόνο αντιμετωπίζεται και η μασχάλη, με βιοψία λεμφαδένα φρουρού ή με λεμφαδενικό καθαρισμό. Η επέμβαση ολοκληρώνεται με λεμφαδενικό καθαρισμό όταν δεν έχει προηγηθεί βιοψία λεμφαδένα φρουρού με αρνητικό αποτέλεσμα για διήθηση. Νεότερα δεδομένα, όπως η μελέτη SINODAR-ONE, εξετάζουν τη λογική της βιοψίας του λεμφαδένα φρουρού και σε ασθενείς που υποβάλλονται σε μαστεκτομή.

Αποκατάσταση μετά από μαστεκτομή

Η αποκατάσταση μαστού αναδημιουργεί το σχήμα και τον όγκο του μαστού μετά από μαστεκτομή. Μπορεί να γίνει με ένθεμα σιλικόνης, με ιστό από το ίδιο το σώμα της ασθενούς ή με συνδυασμό των δύο, και να πραγματοποιηθεί είτε στον ίδιο χειρουργικό χρόνο με τη μαστεκτομή είτε σε δεύτερο χρόνο, μετά την ολοκλήρωση των θεραπειών.

Τα πλεονεκτήματα της άμεσης αποκατάστασης είναι σαφή: καλύτερη ψυχολογία, επίτευξη του επιθυμητού αποτελέσματος σε μία επέμβαση αντί για δύο και γενικότερη βελτίωση της ποιότητας ζωής. Η αποκατάσταση δεν επηρεάζει την ογκολογική αντιμετώπιση της νόσου, και οι συμπληρωματικές θεραπείες μπορούν να ολοκληρωθούν κανονικά. Αντενδείξεις της άμεσης αποκατάστασης αποτελούν η ηλικία άνω των 65 ετών, το κάπνισμα, ο σακχαρώδης διαβήτης, διαταραχές της μικροκυκλοφορίας και η παρουσία μεταστατικής νόσου κατά τη διάγνωση. Στην περίπτωση αυτή, η αποκατάσταση μπορεί να γίνει μετά το τέλος των θεραπειών, περίπου ένα έτος μετά την αρχική επέμβαση, με εξίσου καλό αισθητικό αποτέλεσμα. Περισσότερα θα βρείτε στο άρθρο για τη μαστεκτομή και την αποκατάσταση.

Νοσηλεία, παροχετεύσεις και ανάρρωση

Η μαστεκτομή απαιτεί συνήθως λίγο μεγαλύτερη παραμονή στην κλινική από τις επεμβάσεις διατήρησης, ώστε να παρακολουθηθεί το τραύμα και η λειτουργία των παροχετεύσεων. Οι παροχετεύσεις είναι λεπτοί σωλήνες που απομακρύνουν το υγρό που συλλέγεται στο χειρουργικό πεδίο, και ορισμένες ασθενείς επιστρέφουν στο σπίτι έχοντας ακόμη παροχέτευση.

Ο μετεγχειρητικός πόνος αντιμετωπίζεται με φαρμακευτική αγωγή και δεν χρειάζεται να τον υπομένει κανείς. Χρειάζεται άμεση επικοινωνία με τον ιατρό όταν εμφανιστεί πυρετός, έντονη ερυθρότητα ή θερμότητα γύρω από την τομή, έκκριση από το τραύμα, απότομη αύξηση του οιδήματος ή πόνος που εντείνεται αντί να υποχωρεί. Όταν έχει γίνει λεμφαδενικός καθαρισμός, η προσοχή στο χέρι της πλευράς της επέμβασης συνεχίζεται και μακροπρόθεσμα, για τη μείωση του κινδύνου λεμφοιδήματος. Αναλυτικές οδηγίες υπάρχουν στη σελίδα μετά το χειρουργείο.

Συχνές ερωτήσεις

Τι είναι η μαστεκτομή;

Η μαστεκτομή είναι η χειρουργική επέμβαση με την οποία αφαιρείται ολόκληρος ο μαζικός αδένας, κυρίως για την αντιμετώπιση του καρκίνου του μαστού ή για τη μείωση του κινδύνου σε γυναίκες με πολύ αυξημένο κληρονομικό κίνδυνο.

Πότε γίνεται μαστεκτομή;

Συνήθως όταν ο όγκος είναι πολύ μεγάλος σε σχέση με τον μαστό, όταν ο καρκίνος εντοπίζεται σε πολλαπλά σημεία μέσα στον μαστό, σε εκτεταμένο DCIS, όταν δεν είναι δυνατή η ακτινοθεραπεία ή όταν το επιθυμεί η ίδια η ασθενής.

Τι είναι η ολική μαστεκτομή;

Στην απλή ή ολική μαστεκτομή αφαιρείται ο μαζικός αδένας, χωρίς λεμφαδενικό καθαρισμό της μασχάλης. Όταν η αφαίρεση του αδένα συνδυάζεται με λεμφαδενικό καθαρισμό, η επέμβαση ονομάζεται τροποποιημένη ριζική μαστεκτομή.

Τι είναι η προφυλακτική μαστεκτομή;

Είναι η μαστεκτομή που γίνεται για τη μείωση του κινδύνου και όχι για θεραπεία υπάρχουσας νόσου, σε γυναίκες με πολύ αυξημένο κληρονομικό κίνδυνο, όπως οι φορείς μεταλλάξεων των γονιδίων BRCA1 και BRCA2.

Πόσες ημέρες νοσηλείας χρειάζονται μετά από μαστεκτομή;

Η μαστεκτομή απαιτεί συνήθως λίγο μεγαλύτερη παραμονή στην κλινική από τις επεμβάσεις διατήρησης του μαστού, ώστε να παρακολουθηθεί το τραύμα και η λειτουργία των παροχετεύσεων, οι οποίες παραμένουν για μερικές ημέρες.

Μπορεί να γίνει αποκατάσταση μαστού μετά από μαστεκτομή;

Ναι. Η αποκατάσταση μπορεί να γίνει στον ίδιο χειρουργικό χρόνο με τη μαστεκτομή ή σε δεύτερο χρόνο, μετά την ολοκλήρωση των θεραπειών, με ένθεμα σιλικόνης, με ιστό από το σώμα της ασθενούς ή με συνδυασμό των δύο.

Μπορεί να εμφανιστεί λεμφοίδημα μετά από μαστεκτομή;

Όταν οι λεμφαδένες της μασχάλης αφαιρεθούν χειρουργικά ή επηρεαστούν από την ακτινοβολία, μειώνεται η ικανότητα του σώματος να επεξεργαστεί τη λέμφο. Για τον λόγο αυτό, μετά από λεμφαδενικό καθαρισμό η προσοχή στο χέρι της πλευράς της επέμβασης συνεχίζεται και μακροπρόθεσμα.

Πηγές

  • National Cancer Institute, Mastectomy. https://www.cancer.gov/types/breast/treatment/surgery/mastectomy
  • Breastcancer.org, Types of Mastectomy. https://www.breastcancer.org/treatment/surgery/mastectomy/types
  • National Cancer Institute, Choosing Between a Lumpectomy and Mastectomy. https://www.cancer.gov/types/breast/treatment/surgery/choosing-lumpectomy-mastectomy